पूजा गाइड | Puja Guide
सामान्य पूजाहरूको संक्षिप्त जानकारी, सामग्री र क्रिया। Brief guide to common pujas: meaning, materials and steps. For auspicious dates, see शुभ दिनहरू.
भगवान विष्णुको रूप मानिने सत्यनारायणको पूजा। घरमा शुभ काम, जन्मदिन, ब्रत पूरा, नयाँ घर आदिमा गरिन्छ। Worship of Lord Vishnu as Satya Narayan. Done for birthdays, housewarming, fulfilment of vows, and other auspicious occasions.
सामग्री | Materials
- पञ्चामृत (दुईध, दही, घ्यू, मधु, सुकार), फल, फूल, बेलपत्र, तुलसी, धूप, दीप, अक्षता, पञ्चरङ्ग, भिजेको चामल (ओटा)
- Panchamrit, fruits, flowers, belpatra, tulsi, incense, lamp, akshata, panchang, soaked rice (ota)
क्रिया (संक्षिप्त) | Steps (brief)
- गणेश पूजन, कलश स्थापना, सत्यनारायणको आवाहन, षोडशोपचार वा पञ्चोपचार, कथा श्रवण, आरती, प्रसाद वितरण
- Ganesh pujan, kalash sthapana, invocation, 16 or 5 upacharas, katha, aarti, prasad
समय | When पूर्णिमा, एकादशी, संक्रान्ति र मन परेको शुभ दिन। Purnima, Ekadashi, Sankranti or any auspicious day.
नयाँ घरमा प्रवेश गर्दा शुभता र कल्याणको निम्ति गरिने पूजा। Performed when entering a new home for blessings and prosperity.
सामग्री | Materials
- कलश, धूप, दीप, फूल, फल, मिष्टान्न, सिन्दूर, रङ्गो, दूध, दही, घ्यू, मधु, गोबर, पञ्चामृत
- Kalash, incense, lamp, flowers, fruits, sweets, sindoor, rangoli, milk, curd, ghee, honey, cow dung, panchamrit
क्रिया (संक्षिप्त) | Steps (brief)
- मुख्य ढोकामा स्वस्तिक, कलश स्थापना, वास्तु पूजन, गणेश–विष्णु वा कुल देवताको पूजा, हवन (राखेमा), आरती
- Swastika at main door, kalash, Vastu puja, Ganesh/Vishnu or kul devata, homa (if arranged), aarti
समय | When मंगलवार, गुरुवार, शुक्रवार वा शुभ मुहूर्त। Tuesday, Thursday, Friday or auspicious muhurta.
बच्चाको पहिलो बाल कटाउने संस्कार। शुभता र दीर्घायुको कामना। First haircut ceremony for a child. Prayers for wellbeing and long life.
सामग्री | Materials
- फूल, फल, धूप, दीप, नयाँ कपडा, दक्षिणा, जन्मकुण्डली अनुसार मुहूर्त
- Flowers, fruits, incense, lamp, new clothes, dakshina, muhurta as per janam kundali
क्रिया (संक्षिप्त) | Steps (brief)
- गणेश पूजन, कुल देवता / इष्टको पूजा, मामा वा नातेदारले पहिलो बाल कटाउने चलन (परिवारअनुसार), फूलमाला, प्रसाद
- Ganesh puja, kul/ishta devata puja, maternal uncle or relative does first cut (customs vary), garland, prasad
समय | When १–३ वर्षको उमेर; जन्म वर्ष, महिना अनुसार शुभ दिन। Age 1–3; auspicious day by birth year/month.
विवाहअघि गरिने गणेश, वर–कन्या, कुल देवता आदिको पूजा। विवाहको मुख्य संस्कार सात फेरा, सप्तपदी, सिन्दूर आदि पुजारी/पण्डितजीको निर्देशनमा गरिन्छ। Pre-wedding pujas for Ganesh, bride–groom, kul devata. Main rites (saat phera, saptapadi, sindoor) are led by a priest.
सामग्री (सामान्य) | Materials (general)
- कलश, पञ्चामृत, फूल, फल, धूप, दीप, वस्त्र, आभूषण, सिन्दूर, फूलमाला, मिष्टान्न, हवन सामग्री (लागेमा)
- Kalash, panchamrit, flowers, fruits, incense, lamp, clothes, jewellery, sindoor, garlands, sweets, havan items (if applicable)
क्रिया (संक्षिप्त) | Steps (brief)
- गणेश पूजन, नवग्रह, कुल देवता, वर–कन्या पूजन, मंगलसूत्र, सप्तपदी, सात फेरा, आशीर्वाद। पण्डितजीको निर्देशन अनिवार्य।
- Ganesh, Navagraha, kul devata, bride–groom puja, mangalsutra, saptapadi, seven pheras, blessings. Priest’s guidance is essential.
समय | When जन्मकुण्डली र पञ्चाङ्ग अनुसार शुभ मुहूर्त। Auspicious muhurta per kundali and panchang.
दशैंमा महाअष्टमी, महानवमी र विजयादशमीमा दुर्गा, काली, भैरव आदिको पूजा। घरमा कालीको पूजा, जन्ती र मावली पूजा, वाहन वा औजार पूजा पनि गरिन्छ। During Dashain: Maha Asthami, Maha Navami, Vijaya Dashami—worship of Durga, Kali, Bhairava. At home: Kalaratri puja, jamara, tool/vehicle puja.
सामग्री | Materials
- जन्ती (बरियो), मावली, पञ्चामृत, बलि (परम्परा अनुसार), फूल, फल, धूप, दीप, लाल कपडा, सिन्दूर
- Jamara (barley), banana, panchamrit, bali (per tradition), flowers, fruits, incense, lamp, red cloth, sindoor
क्रिया (संक्षिप्त) | Steps (brief)
- घटस्थापना (प्रथम दिन), सप्तमी–अष्टमी–नवमी पूजा, नवमी राति काली पूजा, दशमीमा टीका र जन्ती, आशीर्वाद
- Ghatasthapana (day 1), Saptami–Ashtami–Navami puja, Kalaratri on Navami night, Dashami tika and jamara, blessings
समय | When आश्विन शुक्ल प्रतिपदा देखि दशमी। Ashwin Shukla Pratipada to Dashami.